Angielskie to be wraca w każdym dialogu, w każdym poziomie i w prawie każdym podręczniku. Dlatego warto przygotować zestaw prostych, dobrze przemyślanych ćwiczeń do druku, z których można korzystać przez lata – samodzielnie albo z uczniami. Poniżej opisano, jak krok po kroku zbudować takie materiały dla początkujących i średniozaawansowanych. W artykule znajdują się gotowe przykłady zadań oraz schematy, które można od razu przepisać do edytora i wydrukować. Skupienie jest na praktyce i na tym, żeby każde ćwiczenie realnie podnosiło swobodę mówienia i pisania.
Jak zaplanować zestaw ćwiczeń z „to be”
Na początek opłaca się ułożyć prosty plan pracy. Dzięki temu ćwiczenia do druku będą spójne, a nie przypadkowe. Dobrze jest podzielić je na dwa poziomy:
- początkujący – same najprostsze formy: am, is, are w zdaniach twierdzących, pytaniach i przeczeniach, w czasie teraźniejszym,
- średniozaawansowany – rozszerzenie o was, were, will be, a także typowe konstrukcje typu there is/are, it is, I’m going to be.
Najlepiej, jeśli każda wydrukowana strona ma jeden główny cel: albo odmiana, albo pytania, albo opisywanie ludzi, albo porównywanie obrazków. Ułatwia to później powtarzanie – wystarczy sięgnąć po tę jedną kartę, która pasuje do aktualnej potrzeby.
Dobrze przygotowana karta pracy z „to be” powinna zawierać mało teorii, a dużo przykładów i miejsca na zapis odpowiedzi. Tłumaczenia i tabelki warto ograniczyć do minimum.
Przy planowaniu ćwiczeń dla początkujących przydaje się prosty schemat: najpierw zdania twierdzące, potem przeczenia, na końcu pytania i odpowiedzi krótkie. Dla średniozaawansowanych można dodać porównania (am vs. do, is vs. has) i łączenie „to be” z innymi czasami.
„To be” w czasie teraźniejszym – podstawy i ćwiczenia do druku
Typy zadań dla początkujących
Pierwsza strona do druku dla początkujących powinna skupiać się na samych formach: am, is, are. Najprostszy format to uzupełnianie luk. Fragment takiej karty może wyglądać tak (bez polskich tłumaczeń, żeby uczeń od początku oswajał się z angielskim):
Uzupełnij zdania właściwą formą: am / is / are.
1. I ______ happy.
2. He ______ a teacher.
3. We ______ friends.
4. They ______ at home.
5. It ______ cold today.
Na początku warto ograniczyć liczbę czasowników i słownictwo, żeby cała energia szła w poprawne użycie „to be”. Następne ćwiczenie na tej samej karcie może rozwijać ten sam materiał w trochę swobodniejszej formie:
Popraw zdania. Jedno słowo w każdym zdaniu jest błędne.
1. She are my sister.
2. They is in the park.
3. I is a student.
4. We am in the classroom.
5. It are a nice day.
Takie zadania uczą nie tylko form, ale też wychwytywania typowych błędów, które później pojawiają się w mówieniu. Warto pamiętać, żeby na tej samej stronie nie mieszać jeszcze przeczeń i pytań – dzięki temu uczeń koncentruje się na jednym zagadnieniu naraz.
Jak układać zestawy do samodzielnej pracy
Ćwiczenia do druku są najcenniejsze wtedy, gdy można do nich wracać kilka razy. Dlatego opłaca się przygotować dla początkujących 3–4 strony „rozwijające się” stopniowo, ale nadal obracające się wokół prezentu:
1. Strona 1 – same twierdzenia z am/is/are (luki i poprawianie błędów).
2. Strona 2 – przeczenia z „to be”, bez innych czasowników.
3. Strona 3 – pytania i krótkie odpowiedzi (Yes, I am. / No, she isn’t.).
4. Strona 4 – mini-dialogi do uzupełnienia i przestawienia w pary.
Przykładowe przeczenia do druku:
Przepisz zdania w przeczeniu.
1. She is at school. → _______________________
2. They are tired. → _______________________
3. I am hungry. → _______________________
4. It is hot. → _______________________
5. We are ready. → _______________________
Przy pytaniach przydatne są zadania półotwarte, które zmuszają do zastosowania struktury, ale jednocześnie pozwalają na własne odpowiedzi:
Ułóż pytania, a potem odpowiedz na nie pełnym zdaniem.
1. you / from Poland?
Question: ___________________________
Answer: ___________________________
2. your friend / at work today?
Question: ___________________________
Answer: ___________________________
Takie materiały, raz przygotowane i wydrukowane, można wykorzystywać wielokrotnie – jako powtórkę, rozgrzewkę na początku zajęć albo test kontrolny dla siebie.
„To be” w pytaniach i przeczeniach – przejście na wyższy poziom
Kiedy podstawowe formy am/is/are są już opanowane, warto rozbudować ćwiczenia do druku o bardziej naturalne, pełne zdania. Zamiast sztucznych pojedynczych fraz, lepiej stosować krótkie sytuacje z życia. Dzięki temu uczeń zaczyna widzieć, po co w ogóle używa „to be”.
Łączenie pytań, odpowiedzi i kontekstu
Dobra karta pracy dla poziomu wyższego początkującego może zawierać blok ćwiczeń opartych na jednym obrazku lub krótkim tekście. Przykład układu strony:
Na górze: prosty rysunek (np. rodzina w parku).
Pod spodem zadanie 1: Odpowiedz na pytania.
1. How many people are in the park?
2. Who is on the bench?
3. Is the dog happy?
4. Are the children tired?
Dalej zadanie 2 na tej samej stronie: Ułóż pytania do odpowiedzi.
1. Yes, she is. She is a doctor.
Question: _______________________________
2. No, they aren’t. They are at home.
Question: _______________________________
Na końcu zadanie 3, już bardziej swobodne: Napisz 5 pytań o osobę, którą znasz. Użyj „to be”.
1. ______________________________________
2. ______________________________________
3. ______________________________________
4. ______________________________________
5. ______________________________________
Tak ułożona karta pracy zmusza do ciągłego przeskakiwania między pytaniami, odpowiedziami krótkimi i pełnymi, ale cały czas w znajomym zakresie słownictwa. Nie trzeba szukać gotowych rysunków – wystarczy prosty szkic lub zdjęcie wklejone do dokumentu przed drukiem.
W ćwiczeniach z pytaniami z „to be” lepiej unikać polskich tłumaczeń typu „Czy ty jesteś…?”. Naturalniejszy jest od razu kontakt z angielskim pytaniem i odpowiedzią, nawet jeśli na początku wymaga to więcej czasu.
„To be” w przeszłości i przyszłości – ćwiczenia dla średniozaawansowanych
Dla osób na poziomie średniozaawansowanym jedna karta z samym „am/is/are” to za mało. Warto przygotować oddzielne strony z was/were oraz will be / going to be. Kluczowe jest pokazanie, jak „to be” zmienia się w czasie, ale jednocześnie pozostaje rozpoznawalne.
Łączenie „to be” z innymi czasami
Przykładowa karta pracy z przeszłym „to be” może być zbudowana wokół krótkiej historyjki. Na górze strony – 3–4 zdania w czasie przeszłym:
Przeczytaj tekst.
Yesterday was a special day. It was my birthday. My friends were at my house. We were very happy.
Pod tekstem trzy typy zadań:
- Podkreśl wszystkie formy „to be” w tekście.
- Przepisz zdania w czasie teraźniejszym.
Yesterday is a special day. It is my birthday… - Uzupełnij zdania właściwą formą: was / were.
a) She ______ at work yesterday.
b) They ______ not at school on Monday.
c) ______ you tired after the trip?
W jednym zestawie dla średniozaawansowanych dobrze jest od razu pokazać różnicę między pytaniami w czasie przeszłym „to be” a pytaniami z „did”, bo to jeden z częstszych problemów. Na dole tej samej strony można dodać blok porównawczy:
Podkreśl poprawne pytanie w każdej parze.
1. Were you at home yesterday?
Did you at home yesterday?
2. Was she happy?
Did she was happy?
Podobnie można zbudować kartę z przyszłym „to be”. Część zadań oparta na konstrukcji will be, część na going to be. Przykładowy fragment do druku:
Uzupełnij zdania: will be / won’t be / going to be.
1. The weather ______ sunny tomorrow.
2. I ______ late. I’m leaving now.
3. They ______ at the meeting. They are on holiday.
Średniozaawansowany uczeń zyskuje w ten sposób materiał, który zmusza do świadomego wybierania formy w zależności od czasu i kontekstu, a nie tylko mechanicznego wstawiania „am/is/are”.
Ćwiczenia typu „mów i pisz” na bazie jednej karty
Karta pracy z „to be” nie musi służyć tylko do wypełniania luk. Można przygotować takie zestawy, które po wydrukowaniu posłużą do mówienia, pisania i powtarzania na głos. Idealna jest tu prosta tabela.
Przykład strony do druku:
Uzupełnij tabelę, a następnie użyj zdań do mówienia.
| Person | Now | Yesterday | Tomorrow |
|---|---|---|---|
| I | am tired | ________________ | ________________ |
| My friend | is at work | ________________ | ________________ |
| We | are busy | ________________ | ________________ |
Po wypełnieniu tabeli można wydać proste polecenia ustne (albo dopisać je na dole kartki):
Powiedz na głos 3 zdania o „yesterday” i 3 zdania o „tomorrow”. Zwróć uwagę na formy „was / were / will be”.
Jedna kartka zaczyna wtedy pełnić kilka funkcji naraz: ćwiczenie pisemne, materiał do mówienia, a nawet podstawa do krótkiego monologu lub dialogu. Do domowego powtarzania wystarcza potem samo spojrzenie na tabelę, żeby odtworzyć w głowie całe zdania.
Jak samodzielnie tworzyć kolejne karty pracy z „to be”
Po przygotowaniu kilku pierwszych zestawów z „to be” tworzenie kolejnych staje się dużo prostsze. Warto trzymać się kilku zasad, które ułatwiają życie i osobie uczącej się, i prowadzącej zajęcia:
- każda strona – jeden główny cel (np. „was/were – pytania” albo „am/is/are – opis rodziny”),
- stałe typy zadań (luki, poprawianie błędów, pytania i odpowiedzi, krótkie teksty),
- prosty, powtarzalny układ (nagłówek, krótka instrukcja, kilka przykładów, miejsce na odpowiedzi),
- stopniowanie trudności w obrębie serii, ale bez skoków słownictwa.
Tworząc nowe karty, dobrze jest wykorzystywać już znane schematy, tylko podmieniać kontekst: zamiast rodziny – klasa szkolna, zamiast parku – biuro, zamiast wczoraj – przyszły weekend. „To be” zostaje to samo, zmienia się otoczenie, dzięki czemu język zaczyna żyć.
Najbardziej efektywne ćwiczenia z „to be” to te, które łączą formę gramatyczną z sytuacją bliską codzienności osoby uczącej się: praca, dom, szkoła, plany na weekend, opis znajomych. Wtedy drukowane karty nie są tylko suchą gramatyką, ale praktycznym narzędziem do realnej komunikacji.
Raz przygotowany zestaw stron – od prostych „am/is/are” po „was/were” i „will be” – można potem uzupełniać o nowe warianty zadań, bazując na tych samych strukturach. Dzięki temu „to be” przestaje być nudnym rozdziałem z podręcznika, a staje się oswojonym narzędziem do mówienia i pisania.